रांजणगाव गणपती - 'जिवेत शरदः शतम्‌': डॉ. अंकुश लवांडे

"जिवेत शरदः शतम्‌' अशा प्रकारचा आशिर्वाद अथवा शुभेच्छा आपण हमखास वाढदिवसाच्या अभिचिंतनाला देतो. परंतु ती व्यक्ती खरोखरच 100 वर्षे अरोग्यमय जिवंत राहु शकेल यासाठी आपण अथवा ती व्यक्ती काही करतो का? याचा विचार आपण केला पाहीजे. आपण आता आरोग्य आणि वाढदिवस या विषयी बोलूया...

भारतामध्ये असा प्रघात अथवा समज आहे की, फक्त आणि फक्त आजारी पडल्यावरच हॉस्पिटलमध्ये अथवा क्‍लिनिक मध्ये जायचे. खरं बघीतलं तर हे चुकीचे आहे. आजची आपली आयुष्य जगण्याची पद्धती, चंगळवाद आणि खाण्यापिण्याच्या सवयी अतिशय चुकीच्या आहेत. अशा कितीतरी गोष्टी आहेत की, त्या आपण वर्षातून एकदा तरी तपासणी करूण घेणे गरजेचे आहे. जर या तपासण्या वेळेत झाल्या व त्यात योग्य प्रकारचे निदान झाले तर पुढील गंभीर आजार आपल्याला निश्‍चित पणे टाळता येण्यासारखे आहेत. मला म्हणून वाटते आपला वाढदिवस इतरांना काय हवयं, त्यापेक्षा मला काय हवयं म्हणजे माझ्या शरीराला काय हवय, मनाला काय हव आहे हे सर्वांत महत्वाचे. परंतु, असे
वागताना आपण अथवा नवीन पिढी दिसत नाही. मला म्हणूनच सुचवावे वाटते की आपण आपला वाढदिवस आरोग्यमय असा साजरा करावा.

वाढदिवसी आपण काय केले पाहिजे व त्याचे वय, लिंग याच्या नुसार किती गरजेचे आहे. त्या विषयी थोडक्‍यात बोलूया....

साधारणपणे आपल्या वयाचे दोन विभागात विभाजन केले आहे. तरुण वय व उतार वय. तरूण वय हे साधारणपणे 40 वर्षापर्यत मानले जाते. उतार वयाची सुरूवात 40 वर्षा नंतर मानली जाते. म्हणून ढोबळ मनाने 40 वर्षापुर्वीच्या आरोग्य तपासणी व 40 वर्षानंतरच्या आरोग्य तपासणी अशी विभागणी केली जाते. 40 वर्षाच्या आतील व्यक्तींनी दर वर्षी खालील गोष्टींची तपासणी केली पाहीजे.

1) डॉक्‍टरांकडून (Physician) तपासणी.
2) प्रयोगशाळेतील तपासणी (Lab)
आता डॉक्‍टरांकडून तपासणी मध्ये खालील गोष्टी डॉक्‍टर बघतीलच. परंतु, आपण पण या विषयी जागरूक असले पाहीजे.
अ) सर्वसाधारण तपासणी
ब) रक्तदाब तपासणी
क) हृदयाचे ठोके, गती तपासणी
ड) श्वसनाचा वेग

वरील तपासण्यांमध्ये साधारणपणे डॉक्‍टर आपल्या प्रकृतीच्या तपासण्या करून काही गोष्टींची कल्पना देतात. एखादया व्यक्तीला जर कमी वयातच रक्तदाबाचा त्रास जाणवत असेल आणि तो लवकरात लवकर डॉक्‍टरांच्या निर्दशनास आल्यास त्यापासून उत्पन्न होणारे पुढील धोके आपण नक्कीच टाळू शकतो. शिवाय, कोणत्या कारणांमुळे रक्तदाब वाढला आहे. याचे देखील निदान करून याचेवर योग्य ते औषध उपचार करून पुढे होणारे मोठे आजार उदा. पक्षाघात (Paralysis) हृदयविकार असे आजार टाळता येवू शकतात. इतर महत्वाच्या तपासण्यांमध्ये हृदयाची गती हृदयाचे ठोके बघीतले जातात, यामध्ये काही विकृती जन्मतः अथवा नंतरची असेल तर त्याचे देखील निदान करून औषधोपचार केले जावू शकतात.

श्वसनाचा वेग मोजून डॉक्‍टर आपल्या फुफुसाची तपासणी करतात. यामध्ये फुफुसाची कार्यक्षमता बघीतली जाते. त्यामध्ये मग कोणाला दमा, ऍलर्जी इ. आजार आहेत का? हे बघितले जाते व जर ऍलर्जी असेल तर ती कोणत्या कारणांमुळे आहे याची तपासणी केली जाते. शिवाय त्यावर उपाय देखील सुचवले जातात. अशा प्रकारचे डॉक्‍टर आपल्या सर्वसाधारण तपासण्या करून आपल्या आरोग्याविषयी सत्यता देतात. परंतु, आपण आपले हे रेकॉर्ड लेखी स्वरूपात जतन करणे गरजेचे आहे.

आपण आता प्रयोगशाळेतील तपासण्यांविषयी बोलूया...
प्रयोग शाळेत 40 वर्षाअगोदरच्या तपासण्या पुढील प्रमाणे-
1) हिमोग्राम (हिमोग्लोबीन व इतर पेशी)चे प्रमाणासाठी
2) रक्तातील साखरचे प्रमाण (BSL)
3) रक्त गट (Blood group)
4) थाईरॉईड तपासणी (TFT)
5) लघवीची तपासणी (Urine (R))
वरील प्रकारच्या तपासण्या कमीत कमी सुचवलेल्या आहेत. यामध्ये प्रत्यक्ष तपासणारे डॉक्‍टर आणखी काही तपासण्या आपल्या आजारानुसार व प्रकृती नुसार सुचवू शकतात.

चाळीशी नंतरच्या तपासण्या -
मराठी मध्ये एक गाणे फार प्रसिद्ध आहे, ते म्हणजे सोळावं वरीस धोक्‍याचे. परंतु, आरोग्याच्या दृष्टीने चाळीसावं वरीस धोक्‍याचं म्हणून चाळीसाव्या वर्षी सगळयात जास्त आपण आपल्या आरोग्याकडे लक्ष देण्याची गरज आहे. यामध्ये देखील डॉक्‍टरांकडून सर्वसाधरण तपासण्या करून खालील तपासण्या करणे गरजेचे आहे.
1) हिमोग्राम
2) रक्तातील साखरेचे प्रमाण
अ) fasting (जेवना अगोदर) ब) P.P (जेवनानंतर)
3) Lipid profile (रक्तातील चरबी)
4) T F T (थायरॉईट तपासणी)
5) KFT (Kidney (मुत्रपीड) निदबजपवद जमेजद्ध
6) LFT (liver function test)
7) Sr. calcium
8) Sr.vit B-12 level
9) St. Homocystine
10) Urine R & microscopy
11) E.C.G
12) X-ray chest
13) 2 Deco, stress test
त्याच बरोबर डॉक्‍टर आवश्‍यकते नुसार खालील तपासण्या सुचवू शकतात.
1) मणक्‍याची, मेंदुसाठी (C.T brain/M.R.I)
2) हृदयासाठी (3 D Scan)

या व्यतीरीक्त महिलांसाठी गर्भाशय कर्करोग निदानासाठी (PAP smare) तसेच स्तनांच्या कर्करोग निदानासाठी काही तपासण्या करण्याची गरज आहे. वरील सर्व तपासण्या केल्यानंतर डॉक्‍टरांना भेटून आपण आपले रीपोर्ट कार्ड (वाढदिवसाचे शुभेच्छापत्र Greeting Card) योग्य आहे किंवा नाही हे बघणे खुप गरजेचे आहे. त्यानंतर डॉक्‍टरांनी सुचविलेली औषधे, पथ्य, कुपथ्ये यांचा देखील उपयोग तंतोतंत केला पाहीजे. तरचं आपण सांगू शकतो की पुढचा वाढदिवस सुखाने, आरोग्यमय पद्धतीने, आनंदाने साजरा करता येईल. याच बरोबर वाढदिवसाचे निमित्त साधून आपण आणखी काही चांगल्या गोष्टी करू शकतो. त्या म्हणजे लसीकरण. आपल्याला माहीती आहे की, लसीचा वापर मनुष्य आजारी पडू नये म्हणून असतो किंवा त्या एखादया आजाराविरूध्द आपल्या शरिरात प्रतिकारशक्ती तयार करण्यासाठी लसीचा वापर होतो. म्हणून लसीकरण सुध्दा वेळेच्या वेळेवर झाले पाहीजे. ढोबळ मनाने आपल्याला माहिती असणाऱया लसी म्हणजे...
1) धनुर्वात प्रतिबंधक लस
2) रेबीज (श्वानदंश)
3) फ्युसाठी
यातील धनुर्वात, श्वानदंश (रेबीज) इ. हे असे आजार आहेत की ते झाल्यावर उपचार करणे खुप अवघड असते व त्यातून रूग्ण बरा होणेही अत्यंत अवघड. म्हणून दर वाढदिवशी आपण धनुर्वाताची लस घ्यावी व तद्नंतर सहा महीन्यांनी लस घेवून एवढा मोठा आजार टाळता येतो. परंतु, हा आजार झाल्यावर लाखो रूपये खर्च करून देखील फायदा होत नाही. म्हणून आजार होवूच नये म्हणून लसीकरण असते. तो आजार झाल्यावर त्याचा फायदा नाही. तसेच या व्यक्ती प्राण्यांच्या संपर्कात काम करतात त्यांना (Anti Rabies vaccine) घेणे गरजेचे आहे. ज्या व्यक्ती परदेशी दौऱयावर असतात त्यांनी देखील वेगवेगळया फ्यु लसीकरण गरजेचे आहे. मला वाटते आपण आपल्या मित्रांना नातेवाईकांना, मित्रमंडळीला इतर भेट वस्तू, पाटर्या देत असतो. त्यातून काही प्रमाणात आरोग्याला अहितकार अश्‍याच गोष्टी घडत असतात. त्या पेक्षा त्या व्यक्तीला जर खालील पद्धतीने कार्ड बनविले तर त्या व्यक्तीवर काही कटु प्रसंग अथवा अपघात घडला तर उपाय करणे डॉक्‍टरांना अतिषय सोयीचे जाते. म्हणून आपण आपले अथवा आपल्या मित्र-परिवार, नातेवाईकांचे कार्ड तयार करून ते त्यांच्या जवळ कायमस्वरूपी रहावे याची काळजी घ्यावी.
नाव-
पत्ता-
जन्म तारीख-
मधुमेह- आहे किंवा नाही
रक्तगट-
औषध ऍलर्जी- आहे, नाही
इतर ऍलर्जी- आहे, नाही
मागील तपासणी दिनांक-


अशा प्रकारचे जर कार्ड एखादया व्यक्ती कडे असेल आणि ती बेशुध्द अवस्थेत अथवा अत्यावस्थेत रूग्णालयात आली तर त्यावर कोणत्या पध्द्‌तीचे उपचार करावयाचे आहेत ते डॉक्‍टराना लगेच समजून त्या व्यक्तीचा जीव वाचवला जावू शकतो. म्हणूनच जर आपण अशा प्रकारचे उपाय केले तर निश्‍चित आपले जीवन अरोग्यमय होईल व खऱया अर्थाने जिवेत शरदः शतम चा आनंद मिळेल.

- डॉ. अंकुश लवांडे, 9371042792

संबंधित लेख


डॉ. अमोल कोल्हे यांच्या विजयामध्ये खालीलपैकी कोणाचा वाटा?
 राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचा
 कार्यकर्त्यांचा
 मतदार राजाचा
 उमेदवाराचा
 अन्य