भारतात पेट्रोलचे दर वाढणार, काय आहे कारण?

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रशियाला 50 दिवसांत युद्ध संपवण्याची धमकी दिली आहे, नाहीतर 100% टॅरिफ लावण्याचा इशारा दिला आहे.

रशियन तेलावर अवलंबून असलेल्या भारतात पेट्रोल-डिझेलचे दर 8-10 रुपये प्रति लिटर वाढण्याची शक्यता आहे.

भारताने 40 देशांकडून तेल आयातीसाठी बॅकअप प्लॅन तयार केला असला, तरी रशियाचा पुरवठा खंडित झाला तर बाजारात क्रूड ऑईलच्या किंमती 130-140 डॉलरपर्यंत जाऊ शकतात.

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा धमकी दिली आहे. ट्रम्प आता रशियावर दबाव आणत आहेत. त्यांनी रशियाला स्पष्ट धमकी दिली आहे की, 50 दिवसांच्या आत रशियाने युक्रेनसोबतचे युद्ध संपवले नाही तर रशियावर आणि रशियासोबत व्यापार करणाऱ्या देशांवर 100% टॅरिफ लावले जाईल. ही अप्रत्यक्ष धमकी भारत, चीन आणि ब्राझीलसारख्या देशांसाठी आहे, जे रशियाकडून मोठ्या प्रमाणात स्वस्त कच्चे तेल विकत घेत आहेत.

पेट्रोल-डिझेल महागणार का?

रशिया अमेरिकेच्या दबावाखाली झुकण्याच्या मूडमध्ये नाही. परंतु, ट्रम्प यांच्या टॅरिफ धोरणामुळे रशियाकडून भारताला येणाऱ्या तेलाच्या पुरवठ्यात अडथळे येण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे भविष्यात भारताला पर्यायी देशांकडून तेल आयात करावे लागेल.

भारत सध्या आपल्या गरजेच्या 35-40% कच्च्या तेलासाठी रशियावर अवलंबून आहे. पुरवठा कमी झाला, तर जागतिक बाजारात क्रूड ऑईलच्या किंमती वाढतील आणि त्यामुळे भारतामध्ये पेट्रोल-डिझेल 8-10 रुपये प्रति लिटर महाग होऊ शकते.

केंद्रीय पेट्रोलियम मंत्री हरदीप सिंह पुरी यांनी स्पष्ट केले की, रशिया जगातील एकूण तेल पुरवठ्याच्या सुमारे 10% (दररोज 9 दशलक्ष बॅरल) पुरवठा करतो. हा पुरवठा बाजारातून कमी झाला, तर उरलेल्या 90% उत्पादनातून संपूर्ण जगाला तेल खरेदी करावे लागेल, ज्यामुळे किंमतींमध्ये प्रचंड वाढ होईल.

भारत आणि चीन हे रशियाकडून कच्च्या तेलाचे सर्वात मोठे खरेदीदार आहेत. भारत आपल्या एकूण तेलाच्या गरजेपैकी 88% तेल आयात करतो, त्यातील 38% वाटा रशियाचा आहे. 2022 मध्ये युक्रेन युद्धापूर्वी भारताचा रशियन तेलातील वाटा 2% पेक्षाही कमी होता. परंतु, युद्धानंतर रशियावर आंतरराष्ट्रीय निर्बंध लागू झाल्यानंतर भारताने मोठ्या प्रमाणात स्वस्त तेल खरेदी करून फायदा घेतला.

रशियन तेलावर बंदी आल्यास काय होईल

जर अमेरिकेच्या टॅरिफ धोरणामुळे रशियाचे 10% उत्पादन जागतिक बाजारातून कमी झाले, तर क्रूड ऑईलच्या किंमती 130-140 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत जाऊ शकतात. याचा थेट परिणाम भारतातील इंधन दरांवर होईल.

हरदीप पुरी यांच्या मते, भारताने यासाठी बॅकअप प्लॅन तयार केला आहे. भारत आधी 27 देशांकडून तेल आयात करत होता, आता तो 40 देशांकडून तेल खरेदी करत आहे. तरीही, रशिया हा सर्वात मोठा पुरवठादार असल्याने पुरवठा थोडा खंडित होऊ शकतो.

भारत सध्या अमेरिकेसोबत व्यापार कराराच्या चर्चेत आहे. त्यामुळे भारत अमेरिकेला विरोध करण्याऐवजी जिथून स्वस्त तेल मिळेल तिथून खरेदी करण्यावर भर देईल.

1) डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या धमकीमुळे भारतात पेट्रोल-डिझेलचे दर किती वाढू शकतात?

(How much can petrol and diesel prices rise in India due to Donald Trump’s warning?)

– भारतामध्ये दर 8 ते 10 रुपये प्रति लिटरपर्यंत वाढू शकतात, जर रशियन तेलाची आयात बंद झाली तर.

2) भारत रशियन तेलावर किती अवलंबून आहे?

(How dependent is India on Russian crude oil?)

– भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेपैकी सुमारे 35-40% हिस्सा रशियाकडून खरेदी करतो.

3) ट्रम्पने रशियावर किती टक्के टॅरिफ लावण्याची धमकी दिली आहे?

(What tariff has Donald Trump threatened to impose on Russia?)

– ट्रम्पने रशियावर व्यापार करणाऱ्या देशांवर 100% टॅरिफ लावण्याची चेतावणी दिली आहे.

4) या टॅरिफचा भारतावर कसा परिणाम होऊ शकतो?

(How can this tariff impact India?)

– रशियाकडून स्वस्त तेल कमी मिळाल्यास तेल पुरवठा घटेल आणि ग्लोबल क्रूड ऑयलचे दर वाढतील, ज्याचा थेट परिणाम पेट्रोल-डिझेलच्या किंमतींवर होईल.

5) भारताकडे या परिस्थितीवर मात करण्यासाठी काय पर्याय आहेत?

(What are India’s backup plans to deal with this situation?)

– भारत 40 देशांकडून तेल आयात वाढवण्याचा पर्याय वापरत आहे, ज्यामुळे रशियन तेल बंदीचा परिणाम कमी होईल.