गणेश चतुर्थी आणि गणेश जयंतीमधील फरक काय?

माघी गणेशोत्सवाचे महत्त्व, पूजा नियम आणि 2026चा शुभ मुहूर्त

मुंबई: भारतीय संस्कृतीत भगवान गणेशाला प्रथमेश मानले जाते. कोणतेही शुभ कार्य गणपती पूजनाशिवाय पूर्ण मानले जात नाही. वर्षातून दोन वेळा गणरायाचा मोठ्या श्रद्धेने उत्सव साजरा केला जातो. एक म्हणजे भाद्रपद महिन्यातील गणेश चतुर्थी आणि दुसरा म्हणजे माघ महिन्यातील गणेश जयंती.

मात्र अनेकदा या दोन्ही सणांमध्ये नेमका फरक काय, याबाबत संभ्रम निर्माण होतो. आजच्या विशेष बातमीतून हा फरक स्पष्ट करणार आहोत.

गणेश चतुर्थी आणि गणेश जयंतीमधील मुख्य फरक

जरी दोन्ही सण चतुर्थी तिथीला साजरे होत असले, तरी त्यांचे धार्मिक महत्त्व आणि पौराणिक संदर्भ वेगळे आहेत.

गणेश जयंती (माघी गणेशोत्सव)

माघ शुद्ध चतुर्थीला गणेश जयंती साजरी केली जाते

या दिवशी भगवान गणेशाचा जन्म झाला, अशी धार्मिक मान्यता

म्हणूनच याला गणेश जन्मोत्सव किंवा तिलकुंद चतुर्थी असेही म्हटले जाते

2026 मध्ये गणेश जयंती 22 जानेवारी रोजी साजरी होणार आहे

गणेश चतुर्थी (भाद्रपद गणेशोत्सव)

भाद्रपद शुद्ध चतुर्थीला गणेश चतुर्थी साजरी केली जाते

या दिवशी गणपती बाप्पा कैलासावरून पृथ्वीवर भक्तांना भेटायला येतात, अशी कथा

हा उत्सव बाप्पाच्या आगमनाचा असून 10 दिवस चालतो

‘तिलकुंद चतुर्थी’ असे नाव का?

माघ महिन्यातील गणेश जयंतीला तिलकुंद चतुर्थी असे म्हटले जाते.

तिल म्हणजे तीळ

कुंद म्हणजे पांढरी कुंदाची फुले

थंडीच्या ऋतूमुळे या दिवशी बाप्पाला तीळ अर्पण केले जातात आणि कुंदाच्या फुलांनी पूजा केली जाते.

तिळाचे दान व तिळाचे पदार्थ सेवन करणे आरोग्य आणि आध्यात्मिक उन्नतीसाठी शुभ मानले जाते.

2026 मधील गणेश जयंतीचा शुभ मुहूर्त

दिनांक: 22 जानेवारी 2026

शुभ पूजा वेळ:

सकाळी 11:29 ते दुपारी 1:37

या काळात गणेश पूजन केल्यास विशेष फलप्राप्ती होते, अशी श्रद्धा आहे.

गणेश जयंती पूजेचे महत्त्वाचे नियम

पूजेपूर्वी तिळाच्या उटण्याने किंवा तिळमिश्रित पाण्याने स्नान करावे

पूजा करताना पिवळे किंवा लाल वस्त्र परिधान करावे

या दिवशी चंद्रदर्शन टाळावे, अन्यथा कलंक लागतो अशी मान्यता

गणपतीला 21 दुर्वांची जोडी अर्पण करावी

लाल जास्वंद किंवा पांढरी कुंदाची फुले वाहावीत

तिळाचे मोदक किंवा तिळाचे लाडू नैवेद्य म्हणून अर्पण करावेत

शक्य असल्यास अथर्वशीर्षाची 21 आवर्तने किंवा

“ॐ गं गणपतये नमः” या मंत्राचा जप करावा