शिस्तीतून विश्वासाचा प्रवास, वक्तशीरपणातून एसटीच्या नव्या युगाची सुरुवात

मुंबई: “रस्ते गावांना जोडतात; पण एसटी माणसांना जोडते.” ही भावना महाराष्ट्राच्या प्रत्येक नागरिकाच्या मनात घर करून आहे. लालपरी म्हणून ओळखली जाणारी महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाची (एसटी) सेवा ही केवळ प्रवासाचे साधन नसून राज्याच्या सामाजिक, आर्थिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. शेतकरी, विद्यार्थी, कामगार, महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि ग्रामीण भागातील लाखो नागरिकांसाठी एसटी आजही जीवनवाहिनी आहे.

मात्र गेल्या काही वर्षांत आर्थिक अडचणी, कर्मचाऱ्यांचे आंदोलन, जुनाट बसताफा, अनियमित फेऱ्या आणि सेवा व्यवस्थेतील त्रुटींमुळे एसटीची प्रतिमा काहीशी मलिन झाली होती. अशा परिस्थितीत केवळ आर्थिक मदत पुरेशी नसून व्यवस्थापनात शिस्त, सेवेत गुणवत्ता आणि प्रशासनात उत्तरदायित्व आवश्यक असल्याचे स्पष्ट झाले.

याच पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या मार्गदर्शनाखाली परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी एसटीमध्ये शिस्त, वक्तशीरपणा आणि प्रवाशाभिमुख सेवा यांना केंद्रस्थानी ठेवून सुधारणा करण्याचा ध्यास घेतला आहे. वेळेवर धावणारी बस ही केवळ प्रवाशांची सुविधा नसून संस्थेच्या विश्वासार्हतेचा पाया आहे. बस नियोजित वेळेत सुटणे, नियमित देखभाल, मार्गांचे प्रभावी नियोजन आणि सेवेची गुणवत्ता वाढविण्यावर दिलेला भर हा एसटीच्या पुनरुत्थानाचा महत्त्वाचा टप्पा ठरत आहे.

एसटीच्या आर्थिक उभारणीसाठीही नव्या दृष्टिकोनाची गरज होती. तोटा भरून काढण्यासाठी केवळ भाडेवाढ हा उपाय नसून सेवा सुधारून अधिकाधिक प्रवासी आकर्षित करणे हा दीर्घकालीन मार्ग आहे. ऑनलाइन आरक्षण, मागणीनुसार अतिरिक्त फेऱ्या, खर्चावर नियंत्रण, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर आणि व्यवस्थापनातील पारदर्शकता यामुळे महसूल वाढण्यास मदत होऊ शकते.

सुधारणा यशस्वी होण्यासाठी कर्मचारी वर्गाची भूमिका तितकीच महत्त्वाची आहे. शिस्तीची अपेक्षा ठेवताना त्यांच्या समस्या सोडविणे, आवश्यक प्रशिक्षण देणे, उत्कृष्ट कामगिरीला प्रोत्साहन देणे आणि आर्थिक बाबींमध्ये न्याय देणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे. बोनस, प्रलंबित अंतरिम वाढ, थकबाकी (अरिअर्स) यांसारखे आर्थिक लाभ उपलब्ध करून देण्याच्या निर्णयांमुळे कर्मचाऱ्यांमध्ये सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले असून त्याचा परिणाम सेवेच्या गुणवत्तेवरही दिसून येत आहे.

आज खासगी वाहतुकीचे मोठे आव्हान एसटीसमोर उभे आहे. मात्र ही स्पर्धा केवळ वेग किंवा कमी भाड्याने जिंकता येणार नाही. सुरक्षित प्रवास, वेळेचे काटेकोर पालन, स्वच्छता, प्रवाशांशी सौजन्यपूर्ण वर्तन आणि जनविश्वास या मूल्यांवर उभी राहणारी एसटीच भविष्यात अधिक सक्षम ठरेल. ग्रामीण महाराष्ट्रासाठी एसटी आजही पर्याय नसून गरज आहे.

शासनाच्या धोरणांना यश मिळण्यासाठी सातत्यपूर्ण अंमलबजावणी, नियमित आढावा आणि लोकसहभाग आवश्यक असतो. शिस्त आणि वक्तशीरपणाचा संदेश प्रत्येक आगार, प्रत्येक चालक-वाहक आणि प्रत्येक अधिकाऱ्यापर्यंत प्रभावीपणे पोहोचला, तर एसटीची प्रतिमा अधिक उजळेल आणि जनतेचा विश्वास अधिक दृढ होईल.

एसटीचे भविष्य केवळ नव्या बसेसमध्ये नाही, तर नव्या कार्यसंस्कृतीत आहे. शिस्त ही तिची ओळख, वक्तशीरपणा ही तिची ताकद आणि जनविश्वास हीच तिची खरी संपत्ती ठरली, तर लालपरी पुन्हा एकदा महाराष्ट्राच्या विकासाचा अभिमान ठरेल.