ग्रामसभा आणि तुमचे अधिकार! गावाच्या विकासाची खरी किल्ली

औरंगाबाद: गावाचा विकास म्हणजे केवळ सिमेंटचे रस्ते, इमारती किंवा योजना नव्हते

तर गावातील प्रत्येक नागरिकाचा निर्णयप्रक्रियेत सक्रिय सहभाग म्हणजेच खरा विकास होय

याच लोकशाही सहभागाचे सर्वात प्रभावी व्यासपीठ म्हणजे ग्रामसभा.

इथेच नागरिक थेट ग्रामपंचायतीला प्रश्न विचारू शकतात, सूचना देऊ शकतात आणि निर्णय प्रक्रियेत सहभागी होऊ शकतात.

ग्रामसभेत नागरिकांना मिळणारे ७ महत्त्वाचे अधिकार

निर्णय घेण्याचा अधिकार

गावात कोणती कामे प्राधान्याने करायची – रस्ते, पाणीपुरवठा, शिक्षण, आरोग्य – याचा अंतिम निर्णय ग्रामसभेत घेतला जातो.

हिशोब तपासणीचा अधिकार

ग्रामपंचायतीला मिळालेला निधी किती आहे आणि तो कुठे खर्च झाला, याचा संपूर्ण लेखाजोखा पाहण्याचा अधिकार ग्रामसभेला आहे.

दप्तर तपासणीचा अधिकार

मस्टर रोल, कॅशबुक, मागील ग्रामसभांचे इतिवृत्त यांची तपासणी करण्याची मागणी ग्रामसभेत करता येते.

लाभार्थी निवडीचा अधिकार

घरकुल, पेन्शन, शेती व इतर शासकीय योजनांचे लाभार्थी ग्रामसभेतच निवडले गेले पाहिजेत.

महिला सभेचा अधिकार

मुख्य ग्रामसभेच्या आदल्या दिवशी महिला सभा घेणे बंधनकारक आहे.

महिलांनी मांडलेले पाणी, स्वच्छता व आरोग्य विषयक प्रश्न मुख्य ग्रामसभेत मांडणे आवश्यक आहे.

सामाजिक अंकेक्षणाचा अधिकार

मनरेगा व इतर विकासकामांची गुणवत्ता, खर्च व अंमलबजावणीची प्रत्यक्ष तपासणी ग्रामसभा करू शकते.

प्रशासनाला जाब विचारण्याचा अधिकार

कामे निकृष्ट असतील किंवा रखडली असतील, तर सरपंच व ग्रामसेवकांना थेट जाब विचारण्याचा अधिकार ग्रामसभेला आहे.

 

गणसंख्या

एकूण मतदारांच्या किमान १५ टक्के किंवा १०० नागरिकांची उपस्थिती आवश्यक असते.

ग्रामसभा कधी होते

वर्षातून किमान ४ ग्रामसभा घेणे बंधनकारक आहे.

साधारणपणे

२६ जानेवारी

१ मे

१५ ऑगस्ट

२ ऑक्टोबर

ठराव

ग्रामसभेत बहुमताने मंजूर झालेला ठराव ग्रामपंचायतीवर बंधनकारक असतो.

ग्रामसभेत सहभागी का व्हावे

भ्रष्टाचार रोखण्यासाठी

प्रशासनात पारदर्शकता आणण्यासाठी

आपल्या वॉर्डातील समस्या मांडण्यासाठी

गाव आत्मनिर्भर व प्रगत बनवण्यासाठी

जेव्हा नागरिक जागरूक होतो, तेव्हाच गाव आदर्श बनते

पुढच्या ग्रामसभेला नक्की उपस्थित रहा