NEET घोटाळ्याने शिक्षण व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह; क्लास संस्कृती, पेपरफुटी आणि धोरणांवर तीव्र संताप

मुंबई: देशातील NEET परीक्षेभोवती निर्माण झालेल्या वाद आणि कथित गैरप्रकारांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये तीव्र असंतोष निर्माण झाला असून, शिक्षण व्यवस्थेच्या विश्वासार्हतेवर मोठे प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. मध्य प्रदेशातील Vyapam Scam प्रकरणाची आठवण करून देत अनेक सामाजिक कार्यकर्ते, शिक्षक आणि पालकांनी सध्याच्या परिस्थितीवर तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे.

स्पर्धा परीक्षांचे वाढते व्यापारीकरण, क्लासेसची वाढती पकड, सरकारी शाळा-महाविद्यालयांतील अपुरी शैक्षणिक गुणवत्ता आणि परीक्षा प्रक्रियेतील पारदर्शकतेचा अभाव यामुळे विद्यार्थ्यांवर प्रचंड मानसिक ताण निर्माण होत असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.

सध्या देशभरात वैद्यकीय शिक्षणासाठी लाखो विद्यार्थी NEET परीक्षा देतात. मात्र जागांची मर्यादित संख्या, बदलणारे प्रश्नपत्रिका पॅटर्न आणि कथित पेपरफुटीच्या घटनांमुळे विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीवर पाणी फिरत असल्याची भावना पालक आणि विद्यार्थ्यांमध्ये आहे.

शिक्षण क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, “क्लासेस ही समस्या नसून ती कमकुवत सरकारी शिक्षण व्यवस्थेची लक्षणे आहेत.” शाळा आणि कनिष्ठ महाविद्यालयांमध्ये विज्ञान शाखेचे गुणवत्तापूर्ण अध्यापन उपलब्ध नसल्याने विद्यार्थ्यांना महागड्या खासगी क्लासेसकडे वळावे लागत आहे.

दरम्यान, या पार्श्वभूमीवर सरकारने शिक्षण आणि परीक्षा व्यवस्थेत व्यापक सुधारणा करण्याची मागणी जोर धरू लागली आहे. यामध्ये सरकारी शाळांमध्ये NEET-JEE दर्जाचे प्रशिक्षण, खासगी क्लासेसवर नियंत्रण, परीक्षा पद्धतीत बदल, डिजिटल आणि सुरक्षित प्रश्नपत्रिका प्रणाली, तसेच सरकारी वैद्यकीय महाविद्यालयांतील जागा वाढवण्याची मागणी करण्यात येत आहे.

क्लासेस आणि खाजगी शिक्षण संस्थांच्या वाढत्या आर्थिक सामर्थ्यामुळे शिक्षणाचे व्यापारीकरण होत असल्याची टीकाही होत आहे. “शिक्षण क्षेत्रातील हितसंबंध आणि राजकीय हस्तक्षेप कमी झाला नाही तर विद्यार्थ्यांच्या भविष्याशी खेळ सुरूच राहील,” असे मत काही शिक्षण अभ्यासकांनी व्यक्त केले.

पेपरफुटी किंवा प्रवेश प्रक्रियेत गैरव्यवहार करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करून फास्ट ट्रॅक न्यायालयांमार्फत खटले चालवावेत, अशी मागणी विविध स्तरांतून होत आहे. विद्यार्थ्यांच्या भविष्याशी संबंधित गुन्ह्यांकडे केवळ आर्थिक गैरव्यवहार म्हणून नव्हे, तर सामाजिक विश्वासघात म्हणून पाहण्याची गरज असल्याचेही मत व्यक्त होत आहे.