शंकराचार्य स्वामी स्वरुपानंद यांना का दिली जाणार भू- समाधी? जाणून घ्या…

मुंबई: जगतगुरु शंकराचार्य स्वामी स्वरुपानंद सरस्वती यांचे शनिवार (दि. 10) रोजी मध्य प्रदेशात निधन झाले. ते मध्यप्रदेशच्या नरसिंगपूर येथील झोतेश्वर आश्रमात राहत होते.

द्वारकेचे शंकराचार्य आणि ज्योतिमठ यांचे अंतिम संस्कार याच आश्रमात होणार आहेत. ते सर्वोच्च ऋषी-संत असल्याने हिंदू परंपरेनुसार त्यांना भू समाधी दिली जाईल. हिंदू धर्मात शंकराचार्यांच्या पदाला खूप महत्त्व आहे. शंकराचार्यांना हिंदूंचे मार्गदर्शन आणि ईश्वरप्राप्तीचे साधन यांसारख्या बाबतीत हिंदूंना आदेश देण्याचा विशेष अधिकार प्राप्त झाला आहे.

हिंदूंना एकत्र करण्याच्या भावनेने, आदिगुरु भगवान शंकराचार्यांनी १३०० वर्षांपूर्वी भारताच्या चारही दिशांना 4 धार्मिक राजधानी (गोवर्धन मठ, शृंगेरी मठ, द्वारका मठ आणि ज्योतिर्मठ) बांधल्या. यापैकी 2 पीठांचे प्रमुख स्वामी स्वरूपानंद होते. म्हणूनच त्यांचा दर्जा खूप महत्त्वाचा आणि विशेषही होता. संत परंपरेत त्यांच्या पंथानुसार अंतिम संस्कार केले जातात. वैष्णव संतांना मुख्यतः अग्निसंस्कार दिले जातात, परंतु संन्यासी परंपरेतील संतांसाठी तीन संस्कार विहित केलेले आहेत.

तीन मार्ग कोणते आहेत

या तिन्ही अंत्यसंस्कारात वैदिक पद्धतीने अंत्यसंस्कार केले जातात, याशिवाय जलसमाधी आणि भूमी समाधीही असते. अनेक वेळा संन्यासीच्या शेवटच्या इच्छेनुसार त्यांचा मृतदेह जंगलात सोडला जातो.

भू समाधीमध्ये कोणत्या आसनात बसवले जाते?

भू समाधीमध्ये साधूंना समाधी स्थितीत बसवल्यानंतरच त्यांना निरोप दिला जातो. ते ज्या आसनात बसलेले असतात त्या आसनाला सिद्ध योग म्हणतात. सामान्यतः साधूंना या आसनात समाधी दिली जाते. साधू आणि ऋषींना ध्यान आणि समाधी अवस्थेत बसवून समाधी देण्याचे कारण हे देखील आहे की संतांचे शरीर ध्यान इत्यादीद्वारे विशेष उर्जेने परिपूर्ण राहते. त्यामुळेच भूमी समाधी दिल्यानंतर त्यांच्या शरीराला निसर्गात नैसर्गिकरित्या भेटण्याची मुभा मिळते.