4 दिवस काम, 3 दिवस सुट्टी? 1 एप्रिल 2026 पासून नोकरीचे नियम बदलणार

औरंगाबाद: भारतातील कामगार वर्गासाठी एक मोठी बातमी समोर येत आहे. केंद्र सरकार 1 एप्रिल 2026 पासून 29 जुने कायदे रद्द करून 4 नवीन कामगार संहिता (Labour Codes) लागू करण्याच्या तयारीत आहे. यामुळे पगार, कामाचे तास आणि सुट्ट्यांचे गणित पूर्णपणे बदलणार आहे.

नवीन नियमांमधील मुख्य बदल काय आहेत

12 तासांची शिफ्ट

जर एखाद्या कंपनीत 12 तासांची शिफ्ट असेल, तर कर्मचाऱ्यांना आठवड्यातून फक्त 4 दिवस काम करावे लागेल.

3 दिवसांची सुट्टी

4 दिवस काम केल्यास आठवड्यातून 3 दिवस पगारी सुट्टी मिळण्याची तरतूद आहे. मात्र, आठवड्याचे एकूण 48 तास पूर्ण करणे अनिवार्य असेल.

ओव्हरटाईमचे डबल पैसे

जर कर्मचाऱ्याने ठरवून दिलेल्या तासांपेक्षा जास्त काम केले, तर त्याला दुप्पट दराने ओव्हरटाईमचा पगार मिळेल.

बेसिक पगार आणि PF

नवीन नियमांनुसार, टेक-होम सॅलरी (हातात येणारा पगार) कमी होऊ शकतो, पण PF (भविष्य निर्वाह निधी) आणि ग्रॅच्युइटीमध्ये वाढ होईल, ज्यामुळे निवृत्तीनंतर अधिक पैसे मिळतील.

कर्मचाऱ्यांना मिळणारे विशेष फायदे

1) नियुक्ती पत्र अनिवार्य: प्रत्येक कर्मचाऱ्याला लेखी नियुक्ती पत्र (Appointment Letter) देणे आता कंपन्यांना बंधनकारक असेल.

2) मोफत आरोग्य तपासणी: ज्या कर्मचाऱ्यांचे वय 40 वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त आहे, त्यांना वर्षातून एकदा मोफत आरोग्य तपासणीची सुविधा मिळेल.

3) समान वेतन: समान कामासाठी समान वेतन या तत्त्वावर भर दिला जाईल. विशेषतः महिला आणि पुरुषांमधील वेतनातील तफावत दूर केली जाईल.

महिलांसाठी संधी: महिलांना त्यांच्या संमतीने रात्रीच्या शिफ्टमध्ये काम करण्याची परवानगी असेल, परंतु त्यांच्या सुरक्षेची जबाबदारी कंपनीची असेल.

4 नवीन कामगार संहिता कोणत्या

1. वेतन संहिता 2019 (Code on Wages)

2. औद्योगिक संबंध संहिता 2020 (Industrial Relations Code)

3. सामाजिक सुरक्षा संहिता 2020 (Social Security Code)

4. व्यावसायिक सुरक्षा, आरोग्य आणि कामाची परिस्थिती संहिता 2020 (OSH Code)