दुष्काळातही शेतकऱ्याचा यशस्वी प्रयोग! शेतात फक्त ८० रोपं लावली, अन् वर्षाला करतोय १२ लाखांची कमाई

बीड: बदलत्या काळात शेतीचे स्वरूप झपाट्याने बदलत असून, अनेक शेतकरी पारंपारिक पिकांना फाटा देत नगदी आणि कमी जोखमीच्या पिकांकडे वळत आहेत. फक्त पारंपारिक शेतकरीच नव्हे, तर सुशिक्षित तरुणही आता शेतीकडे व्यवसाय म्हणून पाहू लागले आहेत.

वाढते उत्पादन खर्च, अनिश्चित हवामान आणि पाण्याची टंचाई यामुळे शेती करणे अधिक आव्हानात्मक बनले असले, तरी योग्य पीक निवड आणि नियोजन केल्यास शेतीतून मोठे उत्पन्न मिळू शकते, हे अनेक उदाहरणांतून स्पष्ट होत आहे. याच पार्श्वभूमीवर बीड जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील केळसांगवी गावात राहणारे दत्तात्रेय घुले यांनी पारंपारिक शेतीचा मार्ग सोडून खजूर लागवडीचा प्रयोग यशस्वी केला आहे. हवामानातील अचानक बदल – कधी अतिवृष्टी तर कधी तीव्र दुष्काळ – यामुळे नेहमीची पिके वारंवार हातची जात होती. या परिस्थितीत शेती टिकवण्यासाठी त्यांनी पर्यायी पिकांचा अभ्यास केला आणि खजूर लागवडीकडे वळण्याचा निर्णय घेतला.

लागवड आणि उत्पन्न

दत्तात्रेय घुले यांनी अवघ्या दीड एकर क्षेत्रात सुमारे ८० खजूर झाडे लावली आहेत. या लागवडीमधून त्यांना दरवर्षी अंदाजे १०–१२ लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळते. खजूर हे पीक तुलनेने कमी पाण्यावर चांगले उत्पादन देते, त्यामुळे दुष्काळी भागासाठी ते अधिक उपयुक्त ठरत आहे.

बार्ली जातीच्या खजूराचे झाडे त्यांनी लावली आहेत, जी दर्जेदार उत्पादनासाठी ओळखली जाते. दोन झाडांमध्ये अंतर साधारण २५ x २५ फूट ठेवले जाते, त्यामुळे एका एकरात सुमारे ६५ झाडे लावता येतात. योग्य देखभाल केल्यास प्रत्येक झाडापासून १८० ते २०० किलोपर्यंत फळे मिळू शकतात. बाजारात या खजुराला चांगली मागणी असल्याने, एका झाडामागे सुमारे १५–२० हजार रुपयांपर्यंत उत्पन्न मिळते. त्यामुळे कमी क्षेत्रातही शेतकऱ्यांना चांगला आर्थिक फायदा होऊ शकतो.

अडचणी आणि मागण्या 

खजूर लागवडीसमोर काही अडचणी देखील आहेत. बार्ली जातीच्या खजूराच्या एका रोपाची किंमत सुमारे ४ ते ४.५ हजार रुपयांपर्यंत जाते, जी लहान आणि मध्यम शेतकऱ्यांसाठी परवडणारी नाही. यामुळे शेतकऱ्यांनी शासनाकडे अनुदानाची मागणी केली आहे. दत्तात्रेय घुले यांच्या मते, गुजरात आणि राजस्थानसारख्या राज्यांमध्ये खजूर लागवडीसाठी शेतकऱ्यांना रोपांवर अनुदान दिले जाते. महाराष्ट्रातही अशी सुविधा मिळाली, तर अनेक शेतकरी या पिकाकडे वळू शकतील.

परिणाम आणि भविष्यातील दिशा

दत्तात्रेय घुले यांच्या यशस्वी प्रयोगामुळे परिसरातील इतर शेतकरीही खजूर लागवडीकडे आकर्षित होत आहेत. कमी क्षेत्रात अधिक उत्पन्न मिळवता येणे, कमी पाण्यावर चांगले उत्पादन होणे आणि बाजारात मागणी असणे – या सर्व गोष्टी खजूर लागवडीसाठी आदर्श ठरत आहेत.शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने पाहता, खजूर लागवड ही फक्त पर्यायी पीक नसून, ती भविष्यातील शाश्वत आणि नफा देणारी शेती म्हणून विकसित होऊ शकते.