आयुर्वेदानुसार दमा (अस्थमा) हा मुख्यत्वे ‘कफ’ आणि ‘वात’ दोषांच्या असंतुलनामुळे होतो. आयुर्वेदात याला ‘श्वास रोग’ असे म्हणतात. हे उपाय श्वसनमार्गातील अडथळा दूर करण्यास आणि फुफ्फुसांची कार्यक्षमता वाढवण्यास मदत करतात.
खाली काही प्रभावी आयुर्वेदिक उपाय आहेत
1) आले आणि मध
आले हे नैसर्गिकरित्या सूज कमी करणारे आहे.
कसे घ्यावे
एक चमचा आल्याचा रस आणि एक चमचा मध एकत्र करून दिवसातून २-३ वेळा घ्या. यामुळे श्वसननलिकेतील कफ पातळ होऊन बाहेर पडण्यास मदत होते.
2) हळद
हळदीमध्ये ‘कर्करोधी’ आणि ‘अँटी-बॅक्टेरियल’ गुणधर्म असतात.
कसे घ्यावे
रात्री झोपताना एक ग्लास कोमट दुधात अर्धा चमचा हळद टाकून प्या. याला ‘गोल्डन मिल्क’ म्हणतात, जे फुफ्फुसांची जळजळ कमी करते.
3) तुळस आणि काळी मिरी
तुळस ही रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी उत्तम आहे.
काढा: ५-६ तुळशीची पाने, २ काळी मिरी आणि थोडे आले पाण्यात उकळून काढा तयार करा. हा काढा कोमट असताना प्यायल्याने छातीतील कफ मोकळा होतो.
4) ज्येष्ठमध
ज्येष्ठमध श्वसनमार्गातील कोरडेपणा आणि खाज कमी करण्यासाठी गुणकारी आहे.
कसे घ्यावे: ज्येष्ठमधाचा छोटा तुकडा तोंडात ठेवून त्याचा रस चोखल्याने किंवा ज्येष्ठमधाचे चूर्ण कोमट पाण्यासोबत घेतल्याने खोकल्यात आराम मिळतो.
5) ओव्याची धुरी
उपाय
गरम पाण्यात ओवा टाकून त्याची वाफ घेतल्याने श्वासमार्ग त्वरित मोकळा होण्यास मदत होते. तसेच ओवा गरम करून सुती कापडात बांधून त्याची पोटली करून छातीवर शेक घेतल्यानेही आराम मिळतो
जीवनशैलीत करायचे बदल
प्राणायाम
नियमितपणे ‘अनुलोम-विलोम’ आणि ‘भ्रामरी’ प्राणायाम केल्याने फुफ्फुसांची ताकद वाढते
कोमट पाणी
नेहमी कोमट पाणी पिण्याची सवय लावा. यामुळे कफ साचत नाही.
दुपारची झोप टाळा
दम्याच्या रुग्णांनी दिवसा झोपणे टाळावे, कारण यामुळे शरीरात कफ वाढतो.
हलका आहार
रात्रीचे जेवण हलके आणि झोपण्यापूर्वी किमान २-३ तास आधी असावे.
(सोशल मीडियावरून साभार)
