मुंबई: आजच्या डिजिटल युगात मोबाईल फोन आणि सिम कार्ड हे प्रत्येकाच्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग झाले आहेत. कॉलिंग, इंटरनेट, बँकिंग, ओटीपी अशा अनेक गोष्टी सिम कार्डशिवाय अशक्य आहेत. मात्र सिम कार्डकडे नीट पाहिले तर एक गोष्ट हमखास लक्षात येते—त्याचा एक कोपरा कापलेला असतो. अनेकांना हा फक्त डिझाइनचा भाग वाटतो, पण प्रत्यक्षात यामागे एक महत्त्वाचे तांत्रिक कारण आहे.
मोबाईल फोनच्या सुरुवातीच्या काळात सिम कार्ड आकाराने मोठे आणि पूर्णपणे आयताकृती असायचे. त्या वेळी वापरकर्ते अनेकदा सिम कार्ड उलट किंवा चुकीच्या दिशेने फोनमध्ये घालत असत. त्यामुळे सिम कार्ड खराब होणे, फोनमधील पिन वाकणे किंवा नेटवर्क न मिळणे अशा समस्या निर्माण होत होत्या.
या समस्येवर उपाय म्हणून सिम कार्डच्या एका कोपऱ्याला कापण्याची संकल्पना आणण्यात आली. या कापलेल्या कोपऱ्याला तांत्रिक भाषेत ‘ओरिएंटेशन नॉच’ (Orientation Notch) असे म्हणतात. हा कोपरा वापरकर्त्याला सिम कार्ड योग्य दिशेने स्लॉटमध्ये बसवण्यासाठी मदत करतो.
सिम स्लॉट आणि सिम कार्डचा कापलेला कोपरा एकमेकांशी अचूक जुळतो. त्यामुळे सिम कार्डमधील सोन्याचे कॉन्टॅक्ट पॉइंट्स मोबाईलच्या रीडर पिनशी योग्य संपर्क साधतात आणि नेटवर्क सुरळीतपणे कार्यरत होते. चुकीच्या दिशेने सिम घालण्याची शक्यता त्यामुळे जवळजवळ संपुष्टात आली.
जर सिम कार्डचा हा कोपरा नसता, तर सिम कोणत्याही दिशेने घालता आला असता. अशा वेळी नेटवर्क सिग्नल न मिळणे, सिम किंवा मोबाईलचे नुकसान होणे आणि दुरुस्तीचा खर्च वाढणे शक्य होते.
यामुळेच जगभरातील टेलिकॉम कंपन्यांनी सिम कार्डसाठी हा डिझाइन स्टँडर्ड स्वीकारला. सिम कार्डचा आकार जरी मिनी, मायक्रो किंवा नॅनोमध्ये बदलला असला, तरी हा कापलेला कोपरा आजही कायम ठेवण्यात आला आहे.
आज eSIM तंत्रज्ञान येत असले तरी अजूनही मोठ्या प्रमाणात फिजिकल सिम कार्डचा वापर सुरू आहे. अशा परिस्थितीत सिम कार्डचा हा छोटासा कापलेला कोपरा फोन आणि नेटवर्कचे संरक्षण करणारा एक महत्त्वाचा तांत्रिक सुरक्षा घटक ठरत आहे.
थोडक्यात सांगायचे झाले, तर सिम कार्डचा कापलेला कोपरा हा केवळ डिझाइन नसून, वापरकर्त्याच्या सोयीसाठी आणि उपकरणांच्या सुरक्षिततेसाठी करण्यात आलेला एक महत्त्वाचा तांत्रिक बदल आहे.
