आजच्या डिजिटल युगात जवळपास प्रत्येक घरात मोबाईल, टीव्ही, राउटर, मायक्रोवेव्ह, गिझर यांसह अनेक इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा वापर केला जातो. मात्र महिन्याच्या अखेरीस येणारे भरमसाठ वीज बिल अनेकांच्या खिशाला मोठा फटका देत असते. तुम्हालाही दर महिन्याला अपेक्षेपेक्षा जास्त वीज बिल येत असेल, तर रात्री झोपण्यापूर्वीची एक छोटी सवय तुमच्यासाठी फायदेशीर ठरू शकते.
उत्तर प्रदेश पॉवर कॉर्पोरेशन लिमिटेडने (UPPCL) नागरिकांना रात्री झोपण्यापूर्वी चार्जर, अडॅप्टर आणि वापरात नसलेली इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे अनप्लग करण्याचे आवाहन केले आहे. यासाठी विभागाने “Charge it Right, Unplug at Night” ही संकल्पना मांडली आहे. अनावश्यक उपकरणे बंद केल्यामुळे विजेचा अपव्यय कमी करण्यासोबतच उपकरणांची सुरक्षितता आणि त्यांचे आयुष्य वाढवण्यासही मदत होऊ शकते.
रात्री कोणती उपकरणे अनप्लग करावीत?
मोबाईल किंवा इतर उपकरणे चार्ज झाल्यानंतर त्यांचे चार्जर सॉकेटमध्ये तसेच ठेवण्याऐवजी ते काढून ठेवण्याची सवय लावण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. वापरात नसल्यास राउटरचा अडॅप्टरही अनप्लग करता येतो.
याशिवाय रात्री गरज नसलेले टीव्ही, मायक्रोवेव्ह आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणेही पूर्णपणे बंद करून शक्य असल्यास त्यांचा प्लग काढता येतो. मात्र रेफ्रिजरेटरसारखी सतत चालू ठेवणे आवश्यक असलेली उपकरणे विनाकारण बंद करू नयेत. गिझरसारखी उपकरणे वापर झाल्यानंतर बंद ठेवणे अधिक योग्य ठरते.
वीजेसोबत उपकरणांचेही आयुष्य वाढण्यास मदत
काही इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे बंद केल्यानंतरही प्लगमध्ये जोडलेली असल्यास स्टँडबाय मोडमध्ये थोड्या प्रमाणात वीज वापरत राहू शकतात. त्यामुळे वापरात नसलेली उपकरणे अनप्लग केल्यास हा अनावश्यक वीजवापर कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
याशिवाय सतत चार्जिंग, उष्णता आणि विजेतील चढ-उतार यांचा चार्जर किंवा इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे रात्री आवश्यक नसलेली उपकरणे बंद ठेवणे ही ऊर्जा बचतीसोबतच उपकरणांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीनेही चांगली सवय ठरू शकते.
किती वीज आणि पैशांची बचत होऊ शकते?
उपलब्ध माहितीनुसार, काही घरांमध्ये स्टँडबाय पॉवरमुळे वीज वापरात अतिरिक्त भर पडू शकते. रात्री अनावश्यक उपकरणे बंद ठेवण्यामुळे वर्षभरात विजेची काही युनिट्स वाचवणे शक्य होऊ शकते. मात्र प्रत्यक्ष बचत ही घरातील उपकरणांची संख्या, त्यांचा वापर, वीजदर आणि किती वेळ उपकरणे स्टँडबायवर राहतात यावर अवलंबून असते.
त्यामुळे आजपासूनच एक छोटी सवय लावा—झोपण्यापूर्वी घरात कोणती उपकरणे खरंच सुरू ठेवण्याची गरज आहे, हे तपासा आणि अनावश्यक उपकरणांचे प्लग बंद करा. यामुळे विजेचा अपव्यय कमी करण्यास हातभार लागू शकतो आणि वीज बिलावरही काही प्रमाणात परिणाम होऊ शकतो.