उत्तर प्रदेश: अलीकडच्या काळात शेतकऱ्यांचा दृष्टिकोन पारंपरिक शेतीवरून नवीन, उत्पन्नदायक पिकांकडे वळत आहे. त्याचाच उत्तम प्रत्यय अविनाश कुमार यादव यांच्या पांढऱ्या चंदनाच्या यशस्वी प्रयोगातून दिसतो.
अविनाश यादव हे १९९८ मध्ये पोलीस सेवेत रुजू झाले होते, पण शेतीविषयीची आवड आणि धाडसाने त्यांनी २००५ मध्ये नोकरी सोडून पूर्णवेळ शेतीकडे वळण्याचा निर्णय घेतला. सुरुवातीला पारंपरिक पिकांवर शेती करत असतानाच २०१६ मध्ये त्यांनी पांढऱ्या चंदनाची लागवड करण्याचा धाडसी प्रयोग सुरू केला.
पांढऱ्या चंदनाची लागवड
अविनाश यादव यांनी कर्नाटकातून १०० रोपे मागवून लागवड केली. त्या वेळी रोपाची किंमत सुमारे २०० रुपये होती. सुरुवातीला या प्रयोगाकडे अनेकांनी संशयाने पाहिले, पण आता त्यांचे चंदनाचे झाड १३ ते १४ फूट उंचीपर्यंत वाढले असून बाजारभाव सध्या एका झाडासाठी ३० ते ३५ हजार रुपयांपर्यंत आहे. त्यांनी अद्याप कोणतेही झाड तोडलेले किंवा विकलेले नाही, मात्र काही वर्षांनी त्यांना कोट्यवधी रुपयांचे उत्पन्न मिळण्याची अपेक्षा आहे.
आर्थिक आणि लागवडीचे फायदे
पांढरे चंदन कमी पाण्यात आणि ओसाड जमिनीवरही चांगले वाढते. लागवडीनंतर पहिल्या वर्षी विशेष काळजी घ्यावी लागते, त्यानंतर देखभाल कमी लागते. साधारण १५-२० वर्षांत झाड पूर्णपणे तयार होते. सध्या बाजारात पांढऱ्या चंदनाला १२०० रुपये किलो इतका दर मिळत आहे.
एक एकरात सुमारे ४१० झाडांची लागवड करता येते, दोन झाडांमध्ये किमान १० फूट अंतर ठेवणे आवश्यक आहे. एकरातील लागवडीसाठी साधारण एक लाख रुपयांपर्यंत खर्च येतो. चंदनाचा उपयोग औषधे, साबण, अगरबत्ती, जपमाळ, फर्निचर, लाकडी खेळणी, हवन साहित्य, अत्तर आणि सुगंधी वस्तूंमध्ये मोठ्या प्रमाणावर होतो.
प्रेरणादायी प्रयोग
अविनाश यादव यांचा प्रयोग अनेक शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे. कमी खर्चात, दीर्घकालीन आणि भरघोस उत्पन्न देणाऱ्या या शेतीचा मार्ग त्यांनी यशस्वीरित्या दाखवला आहे.
