औरंगाबाद: वडिलोपार्जित मालमत्तेबाबतचे नियम गुंतागुंतीचे असतात. फक्त सातबारा किंवा मालमत्ता उताऱ्यावर नाव आहे म्हणजे संपूर्ण मालकी मिळाली, असे समजणे चुकीचे ठरू शकते. अनेक प्रकरणांमध्ये मालमत्ता अजूनही संयुक्त स्वरूपात असते. अशावेळी चुकीचा निर्णय घेतल्यास मोठे आर्थिक व कायदेशीर नुकसान होऊ शकते.
संयुक्त मालमत्ता असल्यास काय धोके संभवतात
मालमत्ता संयुक्त असल्यास कोणताही एक भागधारक एकतर्फी विक्री करू शकत नाही. इतर वारस न्यायालयात दावा दाखल करू शकतात. विक्री व्यवहार रद्द होण्याची शक्यता निर्माण होते. खरेदीदारालाही मोठा आर्थिक फटका बसू शकतो. वर्षानुवर्षे कोर्टकचेरी चालू राहण्याचा धोका असतो
सुरक्षित आणि कायदेशीर मार्ग कोणता
कुटुंबातील सर्व वारसांना विक्रीबाबत आधी माहिती देणे. सर्व भागधारकांची लेखी संमती घेणे. विक्री करार व नोंदणी कागदपत्रांमध्ये सर्वांची नावे व सह्या असणे. भविष्यातील वाद, कोर्टकचेरी आणि कौटुंबिक तणाव टाळता येतो. शक्य असल्यास वकिलांचा सल्ला घेणे अधिक सुरक्षित ठरते.
नातेवाईकांची संमती न घेता कधी विक्री शक्य आहे
वडिलोपार्जित मालमत्तेचे अधिकृत विभाजन झालेले असेल. सर्व कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण झालेल्या असतील. विभाजनानंतर मिळालेली जमीन स्वतंत्रपणे तुमच्या नावावर नोंदणीकृत असेल. स्वतंत्र सातबारा / मालमत्ता उतारा तुमच्या नावावर असेल. अशा वेळी ती मालमत्ता वैयक्तिक मानली जाते आणि संमतीची आवश्यकता राहत नाही
मालमत्ता विक्रीपूर्वी तपासायच्या महत्त्वाच्या गोष्टी
जमीन कोणत्याही कर्ज, तारण किंवा बोजापासून मुक्त आहे का ते तपासा. कोणताही न्यायालयीन वाद, स्थगिती आदेश (Stay Order) नाही ना ते पहा. विभाजन करार, नोंदणी दस्तऐवज आणि वारस नोंद योग्य आहेत का ते तपासा. मालमत्तेचे कर, पाणीपट्टी, विजबिल थकीत नाहीत ना याची खात्री करा. जमिनीची मोजणी, सीमांकन व हद्द निश्चित आहे का ते तपासणे आवश्यक आहे
विक्री करताना हमखास घ्यावयाची कागदपत्रे
सातबारा / मालमत्ता उतारा
विभाजन करार किंवा वारस नोंद
विक्री करार (Agreement to Sell)
नोंदणीकृत विक्रीखत (Sale Deed)
ओळखपत्र व पत्ता पुरावा
कर भरणा पावत्या
निष्कर्ष
वडिलोपार्जित मालमत्ता विकताना घाई करणे टाळा. कायदेशीर नियम समजून घेऊन, योग्य सल्ला घेऊन आणि सर्व कागदपत्रांची पडताळणी करूनच व्यवहार करा. योग्य पद्धतीने केलेली विक्री आर्थिक सुरक्षितता देते. तसेच कुटुंबातील नातेसंबंध टिकवून ठेवण्यास मदत करते.
