नवी दिल्ली: रविवार, १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी संसदेत केंद्रीय अर्थसंकल्प सादर केला. बजेट जाहीर होताच शेअर बाजारात मोठी अस्थिरता पाहायला मिळाली. सेन्सेक्स आणि निफ्टीमध्ये जोरदार चढ-उतार झाले, तर सुरक्षित गुंतवणूक मानल्या जाणाऱ्या सोने-चांदीच्या दरातही मोठी घसरण नोंदवली गेली.
या पार्श्वभूमीवर आठवड्याच्या सुरुवातीला, सोमवार (दि. २ फेब्रुवारी) रोजी पेट्रोल-डिझेलच्या किंमती जाहीर झाल्या. दिलासादायक बाब म्हणजे देशातील प्रमुख शहरांमध्ये आज इंधनाचे दर जैसे थे ठेवण्यात आले आहेत.
इंधन खर्च हा सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन बजेटमधील महत्त्वाचा घटक आहे. ऑफिसला जाणारा नोकरदार असो किंवा भाजीपाला, दूध, किराणा वाहतूक करणारा छोटा व्यापारी—पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमती थेट त्यांच्या खर्चावर आणि नफ्यावर परिणाम करतात. आज दर स्थिर असले तरी राज्याराज्यांमधील कररचनेमुळे शहरानुसार मोठी तफावत दिसून येते.
दिल्लीमध्ये पेट्रोलचा दर ९४.७२ रुपये, तर डिझेल ८७.६२ रुपये प्रति लिटर आहे. मुंबईत पेट्रोल १०४.२१ रुपये आणि डिझेल ९२.१५ रुपये प्रति लिटर दराने विकले जात आहे. हैदराबादमध्ये पेट्रोलचा दर १०७.४६ रुपये असून, पुण्यात पेट्रोल १०४.०४ रुपये प्रति लिटर आहे.
गेल्या जवळपास दोन वर्षांपासून इंधन दर मोठ्या प्रमाणावर स्थिर का आहेत, हा प्रश्न नागरिकांना पडतो. मे २०२२ मध्ये केंद्र सरकारने अबकारी करात कपात केल्यानंतर पेट्रोल-डिझेलच्या दरात मोठी घट झाली होती. त्यानंतर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमतीत चढ-उतार होत असले तरी तेल कंपन्यांनी देशांतर्गत बाजारात दर स्थिर ठेवण्यावर भर दिला आहे.
इंधन दर ठरवताना जागतिक कच्च्या तेलाचे दर, डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे मूल्य आणि केंद्र व राज्य सरकारांनी लावलेले कर हे तीन प्रमुख घटक महत्त्वाचे ठरतात. ग्राहकांसाठी एसएमएसद्वारे दर जाणून घेण्याची सुविधाही उपलब्ध असून, इंडियन ऑइल, बीपीसीएल आणि एचपीसीएलकडून दररोज अद्ययावत माहिती दिली जाते.
एकूणच, बजेटनंतर आर्थिक बाजारात अस्थिरता असली तरी पेट्रोल-डिझेलच्या दरांमध्ये स्थिरता राहिल्याने सर्वसामान्यांना काहीसा दिलासा मिळाल्याचे चित्र आहे.
